Ngày Xuân về Nam Phổ

LTS: Nhật báo Người Việt mở mục “Độc giả viết” hằm mời gọi quý độc giả “cùng làm báo” với Người Việt, chia sẻ những rung cảm, ý tưởng, quan niệm, hồi ức, kiến thức, kinh nghiệm,… về đời sống và xã hội. Và, biết đâu, đây là cơ hội cho chúng ta, những độc giả, trở thành tác giả. Để tham gia, quý độc giả vui lòng gởi cho Người Việt qua email: [email protected] (Bài trong mục này không có nhuận bút)

***

Cả làng trồng cau, mùa bứt trái cứ vui như hội. (Hình minh họa: HOANG DINH NAM/AFP via Getty Images)

Bạch Diệp

Sương mai đọng trên những vạt cải non, rau thơm, ngò gai, rau húng. Mùa Xuân mang phép màu kỳ lạ. Cả khu vườn ướt át dấy lên màu xanh non mát mắt. Mỗi đầu năm mới như một thông lệ, vợ chồng nàng và các con lại về thăm quê, làng Nam Phổ.

Mẹ chồng nàng sinh thời lớn lên từ đây. Làng xưa kề phố, đã thành phố nhưng những vườn cau, mít mật dâu da, những bờ rào chè tàu, chè xanh, những bờ tre bao quanh con hói nhỏ vẫn còn đó. Phố mới màu mới, nhà cao tầng cửa chớp, cửa sổ kéo rèm thấp thoáng giữa màu xanh cây lá. Nhưng những khu vườn được xén tỉa chăm sóc vẫn gợi không gian một Nam Phổ xa xưa như lời mạ kể. Chỉ thưa thớt hơn là những hàng cau.

Xưa ngoại từng kể về vị quan Võ Tử Thành người đặt đá khai canh làng những năm Canh Thìn 1470. Ngôi làng bên bờ sông Phố Lợi và Hói Học Hùng xưa là nơi thương nhân các xứ đổ về tấp nập bán buôn.

Xổ số Vietlott hôm nayNhà ngoại có bốn người con gái xinh đẹp. Một vườn cau sây trái nhất vùng. Ở xứ này, nhà nhà trồng cau. Nhưng khách đều tìm tới nhà ông giáo hỏi thăm mua bán rất đông. Cũng bởi ông ngoại là người thông tuệ việc xóm làng và bà có tiếng thật thà bán buôn. Hơn nữa, khách buôn muốn ghé mắt làm quen mấy cô gái dễ thương con gái ông giáo. Nhà ngoại có cả chục nhân công mỗi vụ thu hoạch. Từng chồng sậy nông chất quá đầu người. Những lò than ủ tro sấy cau đỏ lửa suốt ngày đêm. Cả làng trồng cau, mùa bứt trái cứ vui như hội. Nàng từng che miệng hỏi nhỏ, mạ ơi tương truyền có câu “con gái Nam Phổ, ở lỗ trèo cau” là ý răng mạ hè. Mạ phì cười. Xưa con gái làng mạ cũng như đàn bà cả xứ, một bước hai bước ra cửa là măc áo dài. Áo đa phần bằng vải the, vải tơ hoặc đũi, chỉ mấy màu nâu đen tím nhạt với quần lụa đen trắng rất trang nhã. Áo tà rộng có thể vắt ngang hay thả tùy theo lúc gồng gánh chợ đò hay đi lễ hội, thăm thú bà con.

Con gái được dạy dỗ phép tắc đoan trang thùy mị ngồi bỏ cau vắt ngang tà áo, khi tiếp khách ăn nói giữ phép dịu dàng. Câu truyền cho thiên hạ biết làng Nam Phổ xứ trồng cau con gái cũng giỏi giang tháo vát lắm. Không dễ chỉ bị ai “ăn hiếp” chứ việc hái cau là của đàn ông con à. Mạ tiếp, con gái Nam Phổ nết na, sáng bửa cau chiều làm đủ loại bánh canh, bèo, nậm, lọc lên phố bán. Trai phố kéo về coi mặt rần rần. Vì ba tụi bây làm ở nhà thương lớn mà hiền lành nên mạ mới để mắt đó. Không có vụ đánh nhau với anh chàng thư sinh mê mạ như điếu đổ, ông ta xô ba bay bổ xuống hói thì ta đã làm vợ ông tỉnh trưởng rồi. Mạ cười cười ổng vô Nam nhậm chức mà mỗi lần về quê cách chi cũng ghé ngang nhà mệ giả ngó khu vườn rợp bóng cau, hỏi thăm cô con gái mắt bồ câu có dáng đi như quý phi năm nào theo chồng lên phố chừ sống ra sao. Mà ta tiếc chi mô. Có mười một người con với ba bây và sống với nhau hơn sáu chục năm rồi… Mạ cười, nụ cười đẹp của cô gái Nam Phổ hương sắc còn vương.

Ngày Xuân về Nam phổ, nhà nhà thường kéo nhau ra chợ Gia Lạc. Những kỷ niệm tuổi thơ khiến chồng nàng bất chợt trở thành hoạt náo. Ngôi chùa nhỏ bên bờ hói có ông Thầy Chí trụ trì cũng là thầy thuốc, là người coi ngày tốt, coi phong thủy đất đai nhà cửa giúp bà con trong làng. Anh từng theo ba đến đây chơi. Bấy nhiêu năm, hàng cây bồ đề mùa rụng lá cũng buồn như thế. Lũ trẻ sau những cuộc so tài có thưởng trong chợ đem theo chiến lợi phẩm những tò he, ông trạng cưỡi ngựa, heo đất mập ú kéo nhau về, vườn chùa náo cả lên.

Qua chiếc cầu nhỏ, chợ Gia Lạc bày ra rực rỡ sắc màu và hương vị.

Từ đời Vua Gia Long, Định Viễn Quận Vương Nguyễn Phước Bình đã lập ra ngôi chợ này. Chợ chỉ họp một năm ba ngày Tết và bãi chợ cho đến năm sau. Người đi chợ cũng là du xuân và trao đổi chút hàng hóa lấy lộc đầu năm. Chợ Gia Lạc là “thêm vui” nên luận bất thành văn, người đi chợ gặp nhau ai ai cũng nói năng từ tốn vui vẻ, gửi nhau câu chúc lành.

Xổ số Vietlott hôm nayCờ xí hai hàng phần phật trước gió. Hoa giấy Thanh Tiên, trầu cau Nam Phổ, bánh chưng bánh dày thơm mùi nếp mới góc chợ. Thịt bê thui vàng hươm, heo quay heo luộc, bánh đúc xanh mướt ứa mật trên lá nếp thơm. Tiếng hô bài chòi rộn lên phía này, góc kia nhóm bầu cua khua trống thùm thùm mừng người trúng thưởng. Mấy cô cậu bảy tám tuổi áo quần mới xúng xinh đón xe đò tinh mơ từ phố về. Nhận quà lì xì xong là kéo nhau ra chợ. Cách chi cũng kiếm được dăm ba món quà. Gói kẹo mè xửng, ông phổng mặt đỏ, con heo bụng bự… Lại kéo nhau vô hàng bánh canh hít hà mùi thơm của nạc cua thịt chấy rau hành húp từng muỗng nước canh sệt vị thấm đầu lưỡi. Mồ hôi bết ướt những mái tóc hoe hoe màu nắng hoa Xuân. Nụ cười trẻ con rạng rỡ đến tận những giấc mơ đêm.  Rồi lại ngóng chờ háo hức đón đợi những phiên chợ năm mới…

Cũng đã hơn chục năm ba mạ rời cõi tạm. Bầy con cháu của ông bà không còn giành nhau ông phỗng tò he. Nhưng mùng Hai Tết năm nào cũng líu ríu kéo nhau về. Để nhắm mắt tìm mùi hương cau trong vườn ngoại, trống ngực thùm thụp vói tay úp bầu cua, cười ré lên khi được phần quà và biết rõ hơn con người ta hạnh phúc biết bao khi có nơi chốn để quay về. Dù chỉ để hái nắm mùng tơi bên bờ giếng hay hít hà hương cau một khuya chờ trăng lặn.

Có thể bạn quan tâm